1 Algemeen
De opbouw van deze gevelconstructie bestaat uit houten stijlen met daartussen biobased vezelisolatie. Dit kunnen ingeblazen biobased vezels zijn, of biobased wolvezelisolatiematten/-dekens. Aan de buitenzijde wordt de gevel afgewerkt met een gesloten houten gevelbeplating die gemonteerd worden op verticale houten rachels. Tussen de rachels wordt sterk geventileerd. Om de biobased vezelisolatie voldoende af te schermen naar de gevelspouw is een waterwerende, onbrandbare en dampopen vezelcementplaat toegepast. Aan de binnenzijde is achter de gipsafwerking een OSB-3-beplating voorzien die tevens als damprem en luchtdichting wordt gebruikt. Er worden geen folies toegevoegd.
De beplatingen aan weerszijden van het houten gevelelement zijn voldoende sterk om de druk bij het inblazen van biobased vezelisolatie te weerstaan. Het gehele element, inclusief de isolatie en de beplatingen aan weerszijden daarvan, wordt in de fabriek samengesteld en als geheel op het werk aangevoerd en gemonteerd. Afhankelijk van de keuze van de aannemer kan de gipsafwerking aan de binnenzijde ook in het werk worden aangebracht.
2 Constructieve sterkte
Deze gevel is aan de binnenzijde voorzien van 12 mm OSB-3-beplating. Deze kan worden gebruikt om bij te dragen aan de stabiliteit en weerstand tegen windbelasting. Dit dient in overleg met de projectconstructeur te worden bepaald. Ook een niet-dragende gevel kan met deze constructie-opbouw worden toegepast.
3 Thermische isolatie
De thermische isolatie is grotendeels afhankelijk van de λ-waarde (warmtegeleidingscoëfficiënt) van de biobased wol- of inblaasvezelisolatie in combinatie met het houtpercentage. Bij de berekening van de Rc-waarden volgens de NTA 8800, is rekening gehouden met een gemiddeld houtpercentage van 18% (h.o.h. 600 mm) en 22% (h.o.h. 400 mm). Uiteindelijk zal het werkelijke houtpercentage per project moeten worden vastgesteld
Welk hout je hier wel en niet hoeft mee te rekenen in de Rc-berekening is zichtbaar gemaakt in de prestatielayers voor de thermische isolatie en lijnvormige thermische bruggen (Ψ-waarde) van de details waarin deze gevelconstructie is toegepast.
Tussen de verschillende beschikbare vezelisolaties is verschil in de te hanteren λ-waarden. Met name inblaasvezels van vlas, hennep, hennepscheven, stro, houtvezels en cellulosevezels worden op dit moment al veelvuldig gebruikt. De warmtegeleidingscoëfficiënt (λ-waarde) verschilt echter per product. In de tabel hieronder zijn de Rc-waarden gegeven voor verschillende sporenafmetingen in combinatie met verschillende h.o.h.-afmetingen / houtpercentages en de toepassing van biobased inblaasvezels in verschillende dikten met verschillende λ-waarden. Daarbij is ervan uitgegaan dat met volhouten stijlen in handelsafmetingen wordt gewerkt. Dat betekent dat niet alle biobased vezelisolatiematerialen hier kunnen worden toegepast. Met name bij de toepassing van stro zullen de stijlen verder opgedikt moeten worden of moet met houten I-liggers worden gewerkt om te kunnen voldoen aan de vereiste Rc-waarde van ten minste 4,7 m2K/W voor gevels.
Uiteindelijk zal de Rc voor een specifiek project bepaald moeten worden op basis van de specifieke configuratie van de dakcontructie in dat project.
Tabel Overzicht Rc-waarden voor verschillende configuraties van constructie G 2.12
| Sporen | h.o.h. | hout% | dikte | λ | Rc | Type isolatie |
| [mm2] | [mm] | % | [mm] | [W/(mK)] | [m2K/W] | |
| 36×245 | 400 | 22% | 240 | 0,036 | 4,7 | woldeken |
| 36×245 | 400 | 22% | 245 | 0,036 | 4,8 | inblaas |
| 36×245 | 600 | 18% | 240 | 0,039 | 4,8 | woldeken |
| 36×245 | 600 | 18% | 240 | 0,036 | 5 | woldeken |
| 36×245 | 600 | 18% | 245 | 0,039 | 4,8 | inblaas |
| 36×245 | 600 | 18% | 245 | 0,036 | 5 | inblaas |
| ≥ 36×270 | 400 | 22% | 240 | 0,039 | 4,7 | woldeken |
| ≥ 36×270 | 400 | 22% | 240 | 0,036 | 4,9 | woldeken |
| ≥ 36×270 | 600 | 18% | 240 | 0,039 | 4,9 | woldeken |
| ≥ 36×270 | 600 | 18% | 240 | 0,036 | 5,2 | woldeken |
| 36×270 | 400 | 22% | 260 | 0,039 | 4,9 | woldeken |
| 36×270 | 400 | 22% | 260 | 0,036 | 5,1 | woldeken |
| 36×270 | 600 | 18% | 260 | 0,039 | 5,2 | woldeken |
| 36×270 | 600 | 18% | 260 | 0,036 | 5,5 | woldeken |
| 36×270 | 400 | 22% | 270 | 0,043 | 4,7 | inblaas |
| 36×270 | 400 | 22% | 270 | 0,039 | 5 | inblaas |
| 36×270 | 400 | 22% | 270 | 0,036 | 5,2 | inblaas |
| 36×270 | 600 | 18% | 270 | 0,043 | 5 | inblaas |
| 36×270 | 600 | 18% | 270 | 0,039 | 5,3 | inblaas |
| 36×270 | 600 | 18% | 270 | 0,036 | 5,5 | inblaas |
| ≥ 38×285 | 400 | 22% | 260 | 0,039 | 5,0 | woldeken |
| ≥ 38×285 | 400 | 22% | 260 | 0,036 | 5,2 | woldeken |
| ≥ 38×285 | 400 | 18% | 260 | 0,039 | 5,3 | woldeken |
| ≥ 38×285 | 400 | 18% | 260 | 0,036 | 5,5 | woldeken |
| 38×285 | 400 | 22% | 280 | 0,039 | 5,2 | woldeken |
| 38×285 | 400 | 22% | 280 | 0,036 | 5,5 | woldeken |
| 38×285 | 400 | 22% | 285 | 0,043 | 5 | inblaas |
| 38×285 | 400 | 22% | 285 | 0,039 | 5,3 | inblaas |
| 38×285 | 400 | 22% | 285 | 0,036 | 5,5 | inblaas |
| 38×285 | 600 | 18% | 280 | 0,039 | 5,6 | woldeken |
| 38×285 | 600 | 18% | 280 | 0,036 | 5,8 | woldeken |
| 38×285 | 600 | 18% | 285 | 0,043 | 5,3 | inblaas |
| 38×285 | 600 | 18% | 285 | 0,039 | 5,6 | inblaas |
| 38×285 | 600 | 18% | 285 | 0,036 | 5,8 | inblaas |
4 Waterdampdoorlatendheid
Met biobased bouwmaterialen kun je ook dampopen bouwen! Echter, een vorm van dampdiffusieweerstand is, in ons klimaat altijd noodzakelijk om te voorkomen dat zich te veel vocht ophoopt in de constructie gedurende langere tijd. Het verschil tussen de dampdiffusieweerstanden binnen en buiten is van belang om te voorkomen dat zich te veel vocht in de constructie ophoopt. Enerzijds doordat die vanaf de warme zijde de constructie in kan diffunderen en anderzijds doordat die onvoldoende uit de constructie kan diffunderen aan de buitenzijde.
Dit kan door middel van een eenvoudige Glazer-berekening onderzocht worden of via een vochtberekening met Ubakus of met nog complexere software, zoals WUFI.
4.1 Dampdiffusieweerstand binnenzijde
In deze gevelconstructie is gekozen voor een oplossing zonder dampremmende folie aan de binnenzijde. De OSB-3-beplating wordt hier als damprem gebruikt. Dat is mogelijk omdat de biobased isolatie heel dampopen is en de cementgebonden spouwplaat ook heel dampopen is.
Het is altijd aan te raden om bij dampopen bouwen een bouwfysisch adviseur in je project te betrekken die kritisch kan zijn op de consequenties van de detaillering met dampopen constructies.
4.2 Dampdiffusieweerstand buitenzijde
Aan de spouwzijde is een onbrandbare dampopen vezelcementplaat opgenomen. Hiervan zijn er verschillende op de markt. Hier is uitgegaan van een 9 mm dikke plaat met een Sd-waarde die niet hoger is dan 0,35 meter.
De vezelisolatie dient bij inblazen, in de fabriek, voldoende droog in het element te worden ingeblazen (maximaal 8-12M% vocht). Dit is ook aan te raden bij toepassing van isolatiedekens/-matten.
5 Luchtdichtheid
In deze constructie is ervoor gekozen om de luchtdichting in het m2-vlak te realiseren via de OSB-3-beplating die ook al als damprem wordt gebruikt. Om deze goed luchtdicht te krijgen is het aan te raden om mes en groefverbindingen te gebruiken. De naden tussen de platen onderling en ter plaatse van de omliggende aansluitingen, dienen, middels hiervoor geschikte tape, te worden afgedicht.
6 Waterdichtheid
De waterdichtheid van een gevel met een luchtspouw wordt geborgd via een samengesteld dichtingssysteem. Dat betekent dat verschillende lagen moeten samenwerken om de waterdichtheid te realiseren: een regenscherm aan de buitenzijde (de houten gevelbeplating) met daarachter een spouw waarin drukverschillen vereffend kunnen worden. Aan de warme zijde van de spouw is een waterwerende en dampopen plaat opgenomen, in dit geval de 9 mm dikke vezelcementplaat.
Om te voorkomen dat het water, als gevolg van drukverschillen tussen binnen en buiten, de constructie in gezogen wordt via kieren en naden, is de luchtdichting van belang. Deze is voorzien met de OSB-3-beplating achter de gipsplaat binnen. Deze laag is dus essentieel in deze constructie om een goede waterdichting te realiseren.
Indien een open gevelbeplating wordt toegepast, krijgt de spouwplaat naast de watervoerende functie, ook meteen een regenwerende functie. De waterbelasting op deze plaat wordt daarmee verhoogd. In dat geval dient nader te worden onderzocht of de spouwplaat volstaat of dat een aanvullende plaat of folie dient te worden aangebracht. Houdt ook rekening met UV-belasting van de spouwplaat bij toepassing van een open gevelbeplating.
7 Geluidwering
De geluidwering van de gevelconstructie is ingeschat op een geluidweerstand van RA = circa 38 dB. Deze eengetalswaarde is ingeschat voor het geluidspectrum voor verkeerslawaai en afhankelijk van de specifieke isolatie. De geluidwering GA;k van de constructie bedraagt dan circa 35 dB. Het Bbl vereist dat in een verblijfsgebied in de woning geen hogere geluidbelasting in de woning ontstaat, als gevolg van geluid van buiten (verkeerslawaai), dan 33 dB. Dat betekent dat deze gevelconstructie ook geschikt is voor toepassing in situaties met een flink verhoogde geluidbelasting en wel tot een, in het Omgevingsplan maximaal vastgestelde, omgevingswaarde voor het gezamenlijke geluid van buiten van 33+35 = 68 dB.
8 Brandveiligheid
8.1 Brand- en rookklasse
Pure biobased vezelisolatie heeft een brandklasse E. Deze dient aan weerszijden voldoende te worden afgedekt met een beplating. Aan de binnenzijde grenst een vrijwel onbrandbare gipsplaat (brandklasse A2-s1,d0) aan de binnenlucht met daarachter een OSB-3-beplating die vrijwel altijd voldoet aan brandklasse D-s2,d0. Aannemelijk is dat de isolatie met brandklasse E hierdoor niet binnen 20 minuten na het ontstaan van een brand kan worden bereikt. Daarom kan worden geconcludeerd dat de brandklasse binnen met deze opbouw ten minste voldoet aan de minimaal vereiste brandklasse D. Voor meer informatie over hoe te voldoen aan de brandklasse bij toepassing van biobased isolatiemateriaal met brandklasse E, zie de deskundigenverklaring van DGMR. [link invoegen naar: https://nkbb.org/doc/beoordeling-brandklasse-hsb-wanden-met-biobased-isolatie/]
Aan de buitenzijde geldt, wanneer er een gesloten gevelbeplating is toegepast, dat een beginnende brand eerst door de gevelbeplating moet branden om vervolgens door de spouwplaat heen te branden, alvorens de biobased isolatie kan worden bereikt. De cementgebonden vezelplaat van 9 mm is, uitgaande van brandproeven van verschillende fabrikaten, geklasseerd met een brandbeschermingsfactor K2 10. Deze plaat alleen houdt onsteking van het biobased isolatiemateriaal daarom ten minste 10 minuten tegen. Aannemelijk is daarom dat een beginnende brand aan de buitenzijde van de gevel niet binnen 20 minuten het biobased isolatiemateriaal kan bereiken. Deze gevelopbouw voldoet daarom aan brandklasse B, C of D, afhankelijk van de uitvoering van de houten gevelbeplating. De bepaling van de brandklasse van de naar de buitenlucht gekeerde zijde van een constructieonderdeel dient door beproeving of ten minste in samenspraak met een brandveiligheidsadviseur te worden vastgesteld. Dit geldt met name als een betere brandklasse dan klasse D vereist of gewenst is.
Indien een niet-gesloten houten gevelbeplating wordt gebruikt, kan een beginnende brand van buiten direct op de spouwplaat inbranden. In die gevallen zijn mogelijk extra maatregelen vereist om aan de vereiste brandklasse van B of D te voldoen, of dient gelijkwaardigheid op grond van artikel 4.7 van de Omgevingswet te worden onderbouwd voor het beperken van de ontwikkeling van brand: de brandwerendheid vanuit de spouw door het gevelelement heen, de afsluiting van de spouw ter plaatse van brandcompartimentsscheidingen en het beperken van de verspreiding van brand over de gevel heen, zullen hierin in elk geval nader moeten worden beschouwd.
8.2 Wbdbo
De cementgebonden vezelplaat als spouwplaat draagt ook aanzienlijk bij aan de wbdbo tussen woningen. Uit brandproeven van Building Balance is gebleken dat deze constructie, van binnen naar de spouw en vervolgens van de spouw naar binnen in totaal ruim 60 minuten brandwerend is (zie testrapport Efectis met kenmerk A-2024LAB-136-J484-45642, of het Constructieoverzicht van Building Balance [link invoegen naar: https://nkbb.org/doc/nieman-constructieoverzicht-brandveiligheid-biobased-isolatie-in-houtskeletbouw/]