1                  Algemeen

Deze hellend dakelementen zijn samengesteld uit sporen van dakvoet naar nok, bestaande uit houten I-liggers, h.o.h. 600 mm. Daartussen wordt losse plantaardige vezelisolatie ingeblazen. Aan weerszijden wordt het element afgewerkt met een plaat. Deze beplatingen aan weerszijden zijn voldoende sterk om de druk bij het inblazen van de isolatie te weerstaan. Aan de binnenzijde op de plaat wordt een vochtvariabele of dampremmende folie aangebracht. Aan de buitenzijde worden tengels en panlatten bevestigd.

Het gehele element, inclusief de isolatie wordt in de fabriek samengesteld en als geheel op het werk aangevoerd en gemonteerd.  In het werk worden de dakpannen gelegd. De optionele getekende gipsafwerking aan de binnenzijde kan reeds in de fabriek worden aangebracht.

2                  Thermische isolatie

De thermische isolatie is grotendeels afhankelijk van de λ-waarde (warmtegeleidingscoëfficiënt) van de losse vezelisolatie in combinatie met het houtpercentage. Bij de berekening van de Rc-waarden volgens de NTA 8800,  is rekening gehouden met de volgende houtpercentages:

• Horizontale laag bestaande uit houten flenzen (h.o.h. 600 mm) met daartussen isolatie: 11,5%
• Horizontale laag bestaande uit houten lijf (h.o.h. 600 mm) met daartussen isolatie: 3,5%

Tussen de verschillende beschikbare vezelisolaties is verschil in de te hanteren λ-waarden. Bij de berekening van de Rc-waarden is rekening gehouden met de volgende (conservatieve) λ-waarden:

Vezelisolatietype	λ-waarde [W/(mK)]
Inblaasstro (90 kg/m3)	0,046
Geperst stro (> 100 kg/m3)	0,055
Losse hennepvezelisolatie	0,043
Losse houtvezelisolatie	0,040
Losse cellulose-isolatie	0,040

3                  Waterdampdoorlatendheid

Met biobased bouwmaterialen kun je ook dampopen bouwen! Echter, een vorm van dampdiffusieweerstand is, in ons klimaat altijd noodzakelijk om te voorkomen dat zich te veel vocht ophoopt in de constructie gedurende langere tijd. Voor een hellend dakconstructie heeft Building Balance door Arup [maak hier verwijzing naar het rapport van Arup met de hygrothermische analyse strodak 20250404] laten onderzoeken hoe dampdoorlatend een dakconstructie mag zijn. Daaruit is gebleken dat aan de binnenzijde een dampdiffusieweerstand van ten minste 2 meter noodzakelijk is (Sd ≥ 2 meter) in combinatie met een maximale dampdiffusieweerstand van 0,3 meter aan de buitenzijde (Sd ≤ 0,3 meter). Een verschil met een factor van minimaal 7 dus. Het verschil tussen de dampdiffusieweerstanden binnen en buiten is van belang om te voorkomen dat zich te veel vocht in de constructie ophoopt. Enerzijds doordat die vanaf de warme zijde de constructie in kan diffunderen en anderzijds doordat die onvoldoende uit de constructie kan diffunderen aan de buitenzijde.

Dit luistert nauw en kan door middel van een eenvoudige Glazer-berekening onderzocht worden of via een vochtberekening met complexere software, zoals WUFI.

3.1             Dampdiffusieweerstand binnenzijde

In deze dakconstructie is gekozen voor een oplossing waarin met een vrij grote mate van betrouwbaarheid de waterdampdoorlatendheid voldoende beperkt is. Daarom is in de details een vochtvariabele of een dampremmende folie aangegeven. Daarmee wordt de dampdiffusie van binnen het element beperkt. Deze folie is tevens bedoeld om voldoende luchtdichting te realiseren.

Wil je in je project liever zonder folie en nog dampopener bouwen? Onderzoek dan wat mogelijk is via een uitgebreide hygrothermische analyse met een betrouwbaar softwarepakket, zoals WUFI. Schakel hiervoor een bouwfysisch adviseur in.

3.2             Dampdiffusieweerstand buitenzijde

Door ARUP [maak hier verwijzing naar het rapport van Arup met de hygrothermische analyse strodak 20250404]  is onderzocht of door de jaren heen langdurige vochtophoping als gevolg van condensatie via de koude zijde onder het dak kan ontstaan in het ingeblazen stropakket van een houten dakelement (sporenkap). Dit zou kunnen optreden door extreem koude temperaturen als gevolg van nachtelijke uitstraling in combinatie met een noordoriëntatie waarin de zon voor de minste verdamping zorgt. Als dat zo is, kan op termijn schade ontstaan aan het biobased dakpakket (hout en isolatie).

Uit de simulaties in WUFI is gebleken dat, als de vezelisolatie voldoende droog in de fabriek wordt ingeblazen (maximaal 8-12M% vocht) en de dampdiffusieweerstand binnen en buiten voldoet aan hetgeen hierboven is aangegeven, inwendige condensatie in het eerste jaar wordt voorkomen, voordat zich een definitieve vochtbalans instelt.

Om extra zekerheid te krijgen heeft Building Balance ook opdracht gegeven om een aantal praktijkmetingen uit te voeren in strodaken die al enige tijd zijn opgeleverd. Daarin is op verschillende posities in het stro de vochtigheid en temperatuur gemeten. Dit is vastgelegd in een rapport van TNO [hier verwijzing opnemen naar het rapport van TNO ‘TNO-onderzoek naar dampopen bouwen’]. In de onderzochte bestaande daken zijn geen vochtpercentages gemeten die aanleiding geven tot zorg.

Bij toepassing van andere thermische vezelisolatie dan houtvezel,  cellulose, of droog ingeblazen stro (8-12M% vocht), wordt geadviseerd om de toe te passen specificaties voor een dampopen houtvezelplaat aan de spouwzijde in nader overleg met de leverancier en/of een bouwfysisch adviseur af te stemmen.

4                  Luchtdichtheid

In deze constructie is ervoor gekozen om de luchtdichting in het m²-vlak te realiseren via de vochtvariabele of dampremmende folie achter de binnenbeplating. De naden dienen hiervoor, middels hiervoor geschikte tape, te worden afgedicht.

5                  Waterdichtheid

De waterdichtheid van een pannendak wordt geborgd via een samengesteld dichtingssysteem. Dat betekent dat verschillende lagen moeten samenwerken om de waterdichtheid te realiseren: een regenscherm aan de buitenzijde (de pannen) met daaronder een spouw waarin drukverschillen vereffend kunnen worden. Aan de warme zijde van de spouw is een watervoerende, maar dampopen, laag opgenomen.

Om te voorkomen dat het water, als gevolg van drukverschillen tussen binnen en buiten, de constructie in gezogen wordt via kieren en naden, is de luchtdichting van belang. Deze is in deze dakconstructie in het m²-pakket via de vochtvariabele of dampremmende folie aan de binnenzijde geregeld. Deze laag is dus essentieel in deze constructie om een goede waterdichting te realiseren.

In dit geval is in de opbouw van deze dakconstructie uitgegaan van een dampopen en waterwerende houtvezelplaat. Bij toepassing van een onvoldoende waterwerende beplating, kan een aanvullende dampopen laag over de plaat worden toegepast. Daarbij is het belangrijk om te toetsen middels een Glazer- of WUFI-berekening, of de totale waterdampdoorlatendheid van de constructie nog voldoet.

6                  Geluidwering

Geluidwering

De geluidwering van de dakconstructie is ingeschat op een geluidweerstand van R_A ≤ 35 dB. Deze eengetalswaarde is ingeschat voor het geluidspectrum voor verkeerslawaai. Het Bbl vereist dat in een verblijfsgebied in de woning geen hogere geluidbelasting in de woning ontstaat, als gevolg van geluid van buiten (verkeerslawaai), dan 33 dB. Dat betekent dat deze dakconstructie ook geschikt is voor toepassing in situaties met een flink verhoogde geluidbelasting en wel tot een, in het Omgevingsplan maximaal vastgestelde, omgevingswaarde voor het gezamenlijke geluid van buiten van 60-65 dB. Met berekeningen moet worden bepaald welke geluidisolatie exact benodigd is en of de dakconstructie eventueel nog verzwaard moet worden met één of meerdere gipsplaten.

7                  Brandveiligheid

7.1             Brand- en rookklasse

Pure biobased vezelisolatie heeft een brandklasse E. Dat betekent dat deze aan de binnenzijde voldoende moet worden afgedekt om te voorkomen dat een beginnende brand zich ontwikkelt tot een brand in de gehele woning. Daarvoor is voldoende afscherming nodig door de beplating aan de binnenzijde.  Omdat niet elke combinatie van binnenbeplating en isolatie met brandklasse E getest is op de brand- en rookklasse van het gehele constructieonderdeel, heeft Building Balance een deskundigenverklaring op laten stellen door DGMR [verwijzing maken naar DGMR Deskundigenverklaring B2024093702N001v2] waarin is bepaald aan welke prestaties de binnenbeplating minimaal moet voldoen om aan de vereiste brandklasse te kunnen voldoen. Hiervoor is uitgegaan van een minimaal vereiste brandklasse D en rookklasse s2 voor de naar de binnenlucht gekeerde zijde van het constructieonderdeel (voor oppervlakten in beschermde of extra beschermde vluchtroutes buiten het (sub)brandcompartiment gelden zwaardere eisen). In zijn algemeenheid geldt dat een binnenbeplating van 12,5 mm gipsvezelplaat of 18 mm OSB-3 hiervoor volstaat. Op die manier zal een beginnende brand niet binnen 20 minuten na het ontstaan kunnen uitbreiden tot een compartimentsbrand en zal de rookontwikkeling voldoende beperkt blijven.

De naaddichtingen van de beplatingen die de vezelisolatie afschermen zijn hierin essentieel om te voorkomen dat een brand via de naden alsnog binnen 20 minuten de biobased isolatie kan bereiken. De langs- en dwarsnaden van de gipsplaten dienen op een houten rachel te worden bevestigd en vlak te worden afgewerkt met toepassing van gaasband. Ook de naden aan de randen dienen op een rachel te worden bevestigd die vlak aansluit op de achterconstructie. Bij toepassing van 18 mm dikke OSB-platen dienen alle naden met mes- en groef in elkaar te vallen. Dit is overigens ook vereist om voldoende luchtdichting te krijgen. Ook daar geldt dat de naden aan de randen van het vlak op een rachel dienen te worden bevestigd die vlak aansluit op de achterconstructie.

Aan de buitenzijde van een dak geldt geen eis aan de brand- en rookklasse.

7.2             Wbdbo

De vereiste wbdbo (weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag) tussen twee woningen bedraagt minimaal 60 minuten. Aan deze eis wordt voldaan als het kortst mogelijke branduitbreidingstraject van de ene woning naar de andere ten minste 60 minuten bedraagt. Het kortst mogelijke branduitbreidingstraject kan voeren door de constructie heen (branddoorslag), door de aansluitingen tussen constructieonderdelen heen (branddoorslag) of via de buitenlucht (brandoverslag). De brandwerendheid van een constructieonderdeel is dus slechts één van de routes die bepalend kan zijn voor het voldoen aan de wbdbo-eis. Een dak vormt geen directe scheiding tussen twee woningen en daarom geldt in beginsel geen brandwerendheidseis aan een dakconstructie. Het maatgevende branduitbreidingstraject van de ene naar de andere woning bij een dak wordt bepaald door de aansluiting van de daken ter plaatse van de woningscheidende wand.